Enn einu sinni er niðurskurðarhnífnum beitt innan heilbrigðiskerfisins, ekki síst á Landspítala. Starfsmenn spítalans eru reyndar orðnir vanir árvissum sparnaðarkröfum og hafa brugðist við þeim eftir bestu getu. Að þessu sinni er þó kutinn beittari en nokkru sinni fyrr.

 

Árið 2004 varð niðurskurður innan endurhæfingarsviðs Landspítala mjög mikill og var starfsfólki í sjúkra- og iðjuþjálfun þá fækkað töluvert í sparnaðarskyni. Breytingin á mönnun hjá þessum faghópum hefur valdið auknu álagi á starfsfólkið en brugðist hefur verið við með breyttu verklagi og með því að forgangsraða hvaða sjúklingar eiga að fá þjónustu og hversu mikla. Alltaf hefur verið haldið uppi eins góðri þjónustu og mögulegt er miðað við ríkjandi aðstæður.

Að þessu sinni bitnar niðurskurðurinn innan endurhæfingarsviðsins að mestu á Grensásdeild, einu endurhæfingardeild sinnan tegundar á landinu. Þar eru tvær legudeildir, dagdeild og göngudeild. Langflestir sjúklinganna koma þangað af bráðadeildum spítalans. Flestir þeirra hafa lamast eftir heilablóðfall, mænuskaða eða vegna annarra alvarlegra heila- eða taugaskaða. Einnig koma margir sem hafa misst fætur og sjúklingar sem hafa hlotið alvarlega fjöláverka í slysum. Allir þessir sjúklingar þurfa langa og stranga endurhæfingu til að eiga möguleika á að verða sjálfbjarga að nýju og komast aftur út í samfélagið. Að öðrum kosti þyrftu margir þeirra að vistast á hjúkrunarheimilum eða öðrum stofnunum til frambúðar.

Á deildinni starfar samhentur, sérhæfður hópur margra fagaðila sem er forsenda þess að geta veitt góða og markvissa endurhæfingu og náð árangri.

 

Nú er vegið að þessari starfsemi svo um munar. Ákveðið hefur verið að loka annarri legudeildinni og fækka rúmum úr 40 í 26 rúm. Á sama tíma er rætt um að fjölga sjúklingum á dagdeild úr 15 í 30. Staðreyndin er hins vegar sú að fjöldi sjúklinga á dagdeild hefur að undanförnu verið allt að 20 manns, þannig að nú þegar hefur dagdeildarplássum verið fjölgað.

 

Starfsfólk Grensásdeildar hefur tekið þessari ákvörðun um lokun annarrar legudeildarinnar með æðruleysi og er að reyna að leita leiða til þess að þessar breytingar geti orðið eins sársaukalitlar fyrir skjólstæðinga okkar og mögulegt er. Þó munu allar áætlanir um að fjölga einbýlum á legudeild þurfa að víkja. Forsenda þess að lokun heillar legudeildar geti orðið að veruleika, er að þjónusta annars staðar verði efld verulega, þar sem mun veikari sjúklingar munu útskrifast fyrr af legudeild.

Einnig er hætt við að bið eftir plássi á legudeild á Grensási mun lengjast þannig að sjúklingar sem þurfa virka þverfaglega endurhæfingu munu þurfa að bíða lengur á bráðadeildum spítalans í mun dýrari plássi en á endurhæfingardeildinni þar sem hver legudagur kostar mun minna en dagur á bráðadeild.

 

Ástæður þess að sjúklingur þarf að vera á legudeild á Grensási en getur ekki nýtt sér dagdeildarþjónustu er oftast vegna þess að aðstæður hans hafa breyst verulega vegna mikillar fötlunar. Í mörgum tilfellum þarf einstaklingurinn að skipta um húsnæði eða láta gera verulegar breytingar á því til þess að hann geti verið heima.

 

Allir vita að á Íslandi í dag er ekki hlaupið að því að selja húsnæði sitt og kaupa annað með betra aðgengi og slíkt húsnæði er því miður ekki oft á lausu og breytingar kostnaðarsamar.

 

Margir sjúklinganna geta þó verið heima og nýtt dagdeildarþjónustu ef þeir búa í aðgengilegu húsnæði fyrir fatlaða, eiga góða aðstandendur, sem geta aðstoðað og ef næg heimahjúkrun er til staðar. Sem betur fer sjáum við nú ánægjulega breytingu á heimahjúkrun með nýju skipulagi Heimaþjónustu Reykjavíkur þar sem þjónusta við einstaklinga heima verður samþætt og batnar vonandi til muna. Einnig gætu einhverjir nýtt sér Sjúkrahótel Landspítala þrátt fyrir að vera ekki orðnir alveg sjálfbjarga ef þjónusta þar verður aukin.

Það er einnig nauðsynlegt að bæta Ferðaþjónustu fatlaðra en eins og nú er háttað, þurfa einstaklingar að geta komist inn og út úr húsi sjálfir því að ekki er ætlast til að starfsmenn Ferðaþjónustunnar aðstoði þá við það. Í mörgum tilfellum hafa þeir þó ekki slíka færni og geta því ekki nýtt sér Ferðaþjónustu fatlaðra nema sú þjónusta verði betur aðlöguð að þörfum fatlaðra og verði aukin.

 

Nú þegar er búið að segja upp hjúkrunarfræðingum og sjúkraliðum á Grensásdeildinni sem svarar til allt að 10 stöðugildum og er gert ráð fyrir að lokun annarrar legudeildarinnar muni spara u.þ.b. 100 milljónir á ári. Þykir mér miklu fórnað fyrir lítið. Öllum deildum Landspítala og öðrum heilbrigðisstofnunum hefur verið gert að spara en ekki er lagt heildrænt mat á hvort um raunverulegan þjóðhagslegan sparnað sé að ræða. Það er þó ljóst að með því að loka á einum stað og segja upp fólki, þarf að fjölga starfsfólki og breyta þjónustustigi annars staðar. Því miður eru þessar ráðstafanir oft eingöngu tilfærsla á þjónustu og kostnaði en ekki raunverulegur sparnaður.

 

Ég vona svo sannarlega að heilbrigðisráðherra skoði hvort raunverulega er verið að spara innan heilbrigðiskerfisins eða hvort eingöngu er verið að færa til eða jafnvel auka kostnað.

Ég skora á hann að endurskoða fjárveitingar til Landspítala þannig að ekki þurfi að draga eins mikið úr þjónustu og nú er gert ráð fyrir og standa vörð um þjónustu við endurhæfingarsjúklinga. Það er nefnilega þjóðhagslega hagkvæmt að bæta lífsgæði sjúklinga okkar og færni þannig að þeir verði sjálfbjarga og komist út í samfélagið sem virkir þjóðfélagsþegnar að nýju.